Gallus gallus

Onze haan heeft een kort maar mooi leven gehad, niettegenstaande het moeizame begin.

Samen met vier broertjes en zusjes was hij uitgebroed tussen verse aardbevingsbrokstukken. Op de dag van hun geboorte werden ze door de paniekerige kloek aan hun lot overgelaten en begonnen ze hun bestaan als donzige weesjes. Gelukkig was het warm weer en vonden ze in mijn dochter een toegewijde verzorgster.

Toen ze iets groter werden, vonden ze een onderkomen in ons vacante kippenhok. Als de volwassen kippen 's avonds allang hun slaapboom hadden beklommen, zwierf de toom weeskuikens nog rond in de schemering, bij gebrek aan moeder om ze op tijd naar bed te sturen. Ze zijn altijd een beetje ongemanierd gebleven.

Dat uit zich onder meer in een wat al te liberaal gebruik van de werkplaats en de veranda, waardoor we op de meest onpraktische plaatsen genereuze hoeveelheden kippenstront aantreffen. De aanstichter van het ongewenste gedrag was onveranderlijk de hoofdhaan. Hij was erg mooi en mannelijk geworden, met fiere staartveren, intimiderende kam en onverschrokken blik.

En hij werd steeds antipathieker. De stront was nog tot daar aan toe. Maar de kinderen durfden de laatste tijd nauwelijks meer buiten te spelen en ikzelf ging alleen nog gewapend met een bezem of knuppel het erf over. Toen mijn dochter van de week brullend het huis inrende en, nog nasnikkend, een gedetailleerde tekening maakte van een zeer helse haan, wisten we wat ons te doen stond.

Het leven is wreed. Maar wij eten deze week kippensoep.

Wilde beesten

O, wat is de natuur toch prachtig.

Als je tenminste alleen een beetje oppervlakkig naar de bloemetjes en de bijtjes kijkt. Zo'n film met vliegende ganzen en hun uitzicht is ook nog wel wat, maar een en ander verliest toch wel iets van zijn aantrekkelijkheid als het over woekerende streptokokken gaat, of over sluipwesplarven en hun eetgewoonten, of over de vos die mijn vrolijke, vogelvrije kippetjes een voor een ontvoert en afmaakt.

Nou ja, een voor een... Afgelopen week is de nieuwe kloek met elf (!) kuikens en al geheel spoorloos verdwenen. Waarschijnlijk wegens de warmte is ze die nacht niet in het hok gaan slapen (de andere kippen ook niet, die zitten altijd hoog in de boom, maar die hebben geen elf kleine kuikens te beheren), en die noodlottige beslissing heeft het einde van een veelbelovende familielijn betekend.

Na deze zeer rijke maaltijd had de vos kennelijk even genoeg, maar hij weet zich dit uitstekende zelfbedieningsrestaurant nog prima te herinneren. Vanochtend bij zonsopgang maakten de kippen een geweldig misbaar en jawel, de Matriarch, uitgerekend zij, is nergens meer te bekennen. Ze laat een volwassen zoon en dochter achter, benevens twee halfwas kuikens en een achternicht. En vijf prille, nóg achtere neefjes en nichtjes in een krat.

Ik vind vossen mooie beesten, maar deze vráágt erom.

En die staart hang ik in de kippenboom.

Heer kip

Onze pikzwarte haan is nu acht maanden oud en bijna de helft van die tijd in functie als henhoeder. Oppervlakkig gezien bestaat die positie vooral uit puberaal lawaai, seksuele opdringerigheid en de provocerende blik van koning-van-het-erf. Hij zet een hoge borst op, kraait de ganse dag dat het een aard heeft, treedt met ijzeren regelmaat ruw zijn moeder, zuster en achternicht en heeft al een paar stuks - enigszins incestueus - nageslacht verwekt.

Kortom, hij maakt elk mannetjescliché meer dan waar. Ik bezag hem tot voor kort dan ook met enige meewarige verachting. Maar mijn oordeel begint langzaamaan in zijn voordeel te veranderen.

Ik zie hoe hij groeit in zijn rol als groepsleider en jeugdig patriarch. Als het voedertijd is, komt hij zich ongeduldig presenteren bij de keukendeur om voor de hele toom het dagelijkse rantsoen graantjes op te eisen. Als er gevaar dreigt, gaat hij erop af en als een van de hennen ergens op het terrein een alarmgeluidje laat horen, komt hij onmiddellijk met gespreide vleugels aansnellen om zijn vrouwtje tegen wat dan ook te verdedigen. Hij is voortdurend alert.

Bovendien handhaaft hij de orde in de toom. De kleine kip, zijn zuster, legde tot dusver haar eieren netjes in het hok, maar wordt daar nu niet meer getolereerd door de moederkloek die in datzelfde hok haar kuikens opvoedt. Ik heb de haan op het hele terrein plekjes zien zoeken en nestjes zien maken opdat zijn zus ergens haar ei kwijt kan. Ik heb hem zelfs samen met haar in het hok op een nest zien zitten, als toegewijde beschermer tegen de kwaadaardige agressie van hun beider moeder.

Hij is een macho. Maar een schat van een haantje.

Weer kip

Onze kip is weer broeds en daarom sinds een paar dagen weer dé kip, ook al lopen er nog een paar andere hennen rond. We kennen haar als een wakker kreng van een beest met een fel karakter, maar nu zit ze, in volledige overgave aan haar gewijzigde hormoonhuishouding, roerloos op vier eieren en een pingpongbal. Haar oogjes zijn ineens zacht, mild en dom. Je kunt haar zó aan haar staart een stukje oplichten om te kijken wat eronder zit, en dan knort ze alleen een beetje.

Ja, mevrouw. Die voortplanting weet wat.

Zelf heb ik de eerste vijf jaar in dit dorp doorgebracht in een mist van zwangerschapshormonen en slaapgebrek, die mijn brein en persoonlijkheid voor minstens tweederde hebben weggevreten. Ik zat wezenloos op de bank in een staat van algemene desoriëntatie, stompzinnig broedend in een onbegrijpelijke wereld. In die tijd ben ik tot de vage overtuiging gekomen dat alle Italianen op elkaar lijken, alleen al omdat ze allemaal Italiaans spreken en in Italië wonen, en dat het mij dus niet aan te rekenen viel dat ik ze niet uit elkaar kon houden.

De passanten moeten wel gedacht hebben dat mijn man een wat achterlijke buitenlandse uit de ratrace had gered, als ik ze lichtelijk lallend te woord stond. Ik herinner me nog nét een alleraardigste kerel (die de nieuwe buurman bleek te zijn), voornamelijk omdat hij vertelde dat zijn vrouw uit België kwam. 'O, lleuk', dacht ik daas. Dus toen er weer iemand langskwam met een Belgische echtgenote zei mijn hoofd 'klik' en meldde ik enthousiast dat mijn buren óók...

Nou ja, u begrijpt het wel. Sneller dan ik, waarschijnlijk.

Meer kip

De nieuwe kip is de gebeten hond.

Een week of twee geleden heb ik haar in het holst van de nacht geplukt, van een hoenderoverladen boomtak in een nabije kasteeltuin. Geheel wettig hoor, met medeweten en -werking van de eigenaar, na een paar flessen wijn. Voor de kip moet het traumatisch zijn geweest. Voor mij ook een beetje, want mede door de genoemde wijn was ik het gebeuren de volgende ochtend straal vergeten, waardoor ik me lam schrok toen mijn auto een beest bleek te bevatten. (Gezien? Mede, wijn, straal, lam. Leuk!)

Ook haar intrede in de samenleving op mijn erf verliep moeizaam. De familie was maar matig ingenomen met dit stuk achternicht, en ze was dan ook onmiddellijk het haasje. Wat dat beest niet heeft uitgestaan. Dezelfde dag nog drie keer bruut verkracht, terwijl de andere hennen er als de kippen bij waren met het kakelen van dingen als 'vuile slet!' Tenminste, zo klonk het. Gelijkenissen dringen zich op.


Inmiddels heeft de situatie zich ietwat gestabiliseerd. De kip wordt aanvaard als iets onvermijdelijks, maar blijft vooralsnog het zwarte schaap en dient dus altijd een gepaste afstand te bewaren, van minimaal een meter. De haan heeft onverminderd de pik op haar.

Dat ze ernstig van de leg was en haar ei niet kwijt kon, leek me logisch. Maar kijk eens wat ik gisteren bij de parkeerplaats aantrof? Negen stuks! Het beest voelt zich klaarblijkelijk kiplekker en staat voluit in haar kippenkracht prima. Die is niet voor de poes.

(Verdere woord- en toespelingen welkom in de reacties.)

Conosco i miei polli

Eind september werd mij onverhoeds een kip met zes pasgeboren kuikentjes in de schoot geworpen - nou ja, hier gedumpt door een kennis want zo leuk voor de kinderen. Dan kun je toch kwalijk blaffen: "Haal onmiddellijk dat gebroed van mijn erf, stronzo."


Omdat kuikentjes best breekbaar zijn en de kloek nogal fel bleek, heb ik me toch maar zélf over de beestjes ontfermd in plaats van ze aan de kinderen uit te leveren. En wat waren die donsjes schattig. Je zou er haast weer melk van krijgen.

Je begrijpt, ik was óm. En het werd me koud om het hart bij de gedachte aan katten, ratten, vossen, bunzings en ander rondsluipend gespuis met kuikens in zijn dieet. Nadat ik vlug een futiel maar goedbedoeld omheininkje rond hun woonkistje had aangelegd, hebben mijn landman en ik, in opperste harmonie, een deugdelijk kippenfort in elkaar getimmerd. 

Tijdens die zonnige herfstdagen van 2011 heb ik dagelijks  bij de vogelfamilie zitten mijmeren over de wonderen van de natuur, en hoe die zouden gaan leiden tot verse eitjes en malse haantjes aan het spit.


Met het oog daarop probeerde ik, als de beestjes me blij tegemoet renden tegen etenstijd, er vast achter te komen van welk geslacht de diverse kuikens waren en wie van de jongetjes het eerst in aanmerking zou komen (die met het lelijkste karakter, natuurlijk). Ik voelde me een echte boerin.


Op den duur werd duidelijk dat de kloek weliswaar een zeer toegewijde moeder was, maar ook een wilde, eigenwijze vliegkip die haar kinderen heel verkeerd opvoedde.
Naarmate de kuikens groter werden bleek dat a) ze het reguliere kippenvoer niet lekker vonden en meer van pasta en maden hielden, b) ze koppig in de bomen sliepen en niet op stok in het hok, en c) ze al op zeer jeugdige leeftijd gewoon over het gaas heenvlogen. 


Ik heb dat rennetje dus maar weer verwijderd en gezegd dat ze het zelf maar moesten weten. En dat wisten ze. Een aanval door een bloeddorstige Jack Russell hebben ze dan ook overleefd (met enige hulp van mij, gewapend met oprechte verontwaardiging en een bezem).



- enige avonturen later -


En in het donkerst van de winter, op 20 december, werden mijn offers beloond. Een staande ovulatie!