Getroffen

Als je met vakantie bent op een zonnige bestemming, is het wel de bedoeling dat het in eigen land intussen regent. Je voelt je toch een beetje bekocht als blijkt dat je voor het weer net zo goed thuis had kunnen blijven.

Wij waren afgelopen week op zo'n zonnige, serene vakantieplek, elders in Italië. Het was er mooi, vredig en heerlijk.
Maar we smaakten pas volledige bevrediging toen we vernamen dat de vlakte tijdens onze afwezigheid niet alleen was bezocht door onweer, regen en hagel, maar ook nog door een fikse tornado én een nieuwe aardbeving.

Je kunt het treffen.

Buon natale

Ineens waren we hier allemaal terremotati, aardbevingsslachtoffers.

De schade was enorm.

Huizen en bedrijven ingestort of zwaar beschadigd, duizenden daklozen en nog meer mensen plotsklaps zonder baan. En het wás al crisis.


De instanties reageerden heel behulpzaam. Er werden nationale inzamelingsacties gehouden, voor de daklozen kwamen er tenten, experts kwamen de huizen op breuken controleren (maar helaas niet herstellen, dat gaat op eigen initiatief en eigen kosten), de hypotheekaflossingen en belastingafdrachten werden ongevraagd opgeschort en niemand kreeg nog een rekening van het energiebedrijf. We stonden tenslotte allemaal plotseling voor veel, heel veel onvoorziene uitgaven.


Maar ja. De goede verstaander snapt het al.

Het is bijna kerstmis en deze week is bij iedereen van alles op de mat gevallen. Alle achterstallige aflossingen, energienota's, belastingen en wat dies meer zij dienen alsnog, en wel terstond, te worden voldaan. Met rente. Fijne feestdagen!


Van de miljoenen ingezamelde euro's is nooit meer iets vernomen.

Nostalgia

'Ik had een oom', zegt Corrado, 'die ging naar Amerika.'

Een gebaar, ver weg.

'Dan spreek ik van een flink stuk voor de oorlog. Zat in de knoei met een meisje dat-ie niet trouwen wou, en gaat me er toch vandoor, in enen naar Amerika. Dat was een andere wereld.
Zijn moeder heeft er veel weet van gehad. Poveretta.'

'Dat meisje is nog wel goed terechtgekomen. Ken je Martinelli, de uitdeuker? Da's nog een kleinzoon van haar.'

'Maar die oom van me, die is gewoon veertig jaar weggebleven en kwam toen nog eens kijken. Blijkt-ie al die tijd heimwee te hebben gehad. Maar koppig.
Enfin, hij wordt oud en komt terug. Kan natuurlijk zijn draai niet vinden. Ja, al die oudjes waren al dood, hè? Zo ging dat.'

'Ik heb nog wel eens een paar glaasjes met hem gedronken toen. En hij zit zo een beetje stil te wezen. En ineens zegt-ie: "Ik zoek geen plááts terug, jongen. Maar een tijd. Die van mij is doorgesneden en weg en ik krijg geen andere meer." Dat zegt hij.'

'En verdomd, die ouwe zag dat goed. Ikzelf ben nog nooit verder geweest dan Comacchio, en dan gauw weer naar huis - maar ik verrek van de heimwee.'

Rekenen

Van zo'n aardbeving wordt de gemeentelijke politiek nóg interessanter.

Er zijn verwijten geweest en bedreigingen geuit, er is geruzied en geprocedeerd, er zijn koppen gerold en marionetten verschenen, er is gebouwd en versterkt en gepleisterd en verregaand bezuinigd, maar eindelijk, eindelijk, na vier volle maanden vakantie, gaat volgende week de plaatselijke scuola elementare weer open.

Met een aangepast rooster. Mijn basisschoolbloedjes hoeven enerzijds niet meer op zaterdag naar school, maar hebben anderzijds een dagelijks continuprogramma van vijfeneneenhalf uur aan één stuk, behoudens een kwartiertje pauze.

Als ze dan rond tweeën uitgeblust en uitgehongerd thuiskomen, zal ik ze tijdens het wegwerken van de koudgeworden lunch nog moeten voorbereiden op een stevige huiswerksessie met veel tafels van vermenigvuldiging.

Nou ja, mijn kindvrije ochtenden zijn wél lekker lang zo.

Ik ben benieuwd of ze nog wat leren.

Terug

Ruim vijf weken geleden is onze karavaan (bedden, speelgoed, kinderen, gaarkeuken, kleren voor alle seizoenen, handelswaar en wat dies meer zij, met een totale lengte van 17 meter) vertrokken voor een grondige zwerftocht in het frisse veilige Noorden. Hedenochtend kwam de hele handel, minus de handel, de Povlakte weer binnenrollen. Het regende en dat mag hier een wonder heten, maar heeft wat ons betreft meer te maken met uitstekende timing onzerzijds. De hondsdagen zijn voorbij.

Het regende op dorre velden en uitgeputte bomen, en het regende ook op de aardbevingstenten. De streek is nog altijd deerlijk gekwetst, met vele open wonden die maar net een noodverbandje hebben gekregen, gespalkte breuken en hier en daar al wat redelijk stevig littekenweefsel.
Oeps. Ik ben een beetje uitgeschoten met de medische beeldspraak. Maar het is toch echt wat in je opkomt als je het rampgebied doorkruist.

De auto's staan gelukkig alweer pal naast de gebouwen geparkeerd: een goed teken. Ons huis staat nog immer fier overeind en heeft ons warm verwelkomd. En wellicht gaan eind oktober zelfs de scholen weer open.

Fijn dat ik er weer ben.

Bezocht

Het is dat de paus van ambtswege onfeilbaar is, anders zou je bijna gaan denken dat hij serieuze problemen heeft met zijn PR.

(De dalai lama, hoewel die een heel ander geloof aanhangt dan de getroffen bevolking hier, heeft het handiger aangepakt: zonder de hulpverleners ter plaatse voor de voeten te lopen, is hij al veel eerder in het rampgebied geweest met een aanstekelijke grijns en een koffer met geld. Zo zien we het graag.) 

We begrijpen natuurlijk dat papa Ratzinger het de afgelopen tijd weer erg druk heeft gehad met de diverse schandalen die als evenzovele geselen Gods op het Vaticaan neerdalen. Maar toch, van een geestelijk leider die feitelijk in Italië resideert en ruim zes miljard euro per jaar uit de schatkist ontvangt, hadden we eigenlijk een pietsje meer belangstelling verwacht voor zijn trouwe, geschokte volgelingen hier te lande.

Bijna zes weken na dato is Gods plaatsvervanger op aarde dan toch in het rampgebied gearriveerd. Na het uitspreken van een gebed en de woorden 'jullie zijn niet alleen!' is hij onmiddellijk weer vertrokken wegens dringende bezigheden elders. De bevolking blijft achter met haar tenten, haar hitte, haar angst en een rekening van minstens een ton voor de verleende morele steun.

Sempre sia lodato.

Daarom

• Waarom moet mij dit gebeuren?
• Bij elke beving zie ik in gedachten een enorm monster opdoemen dat me wil verslinden.
• De aarde heeft genoeg van de manier waarop wij haar misbruiken.
• Het is een straf van God. Of een waarschuwing.
• Dit is hoe het universum mij duidelijk wil maken dat het tijd is voor iets nieuws.

Jottem!


Laten we gewoon aannemen dat aardplaten miljoenen jaren aan het schuiven en werken zijn om ons, om wat wij doen of nalaten, en ons daarmee weer de hoofdrol toewijzen die we zo dolgraag spelen.

Ja, ik knap er helemaal van op.

Zusters

Ach, was zuster Anna er nog maar, had ze ons maar niet verlaten!

Zij zou de aardbeving eigenhandig hebben opgegraven en aan zijn oor naar de kerk hebben gesleurd voor omstandig boetedoen met veel paternosters en weesgegroetjes. Suor Anna had raad geweten. Maar onze legendarische kleuterschooldirectrice is vorig jaar bij wijze van pensioen naar een andere regio overgeplaatst en haar opvolgster is uit heel ander hout gesneden.

Suor Lidia weet geen kleuter te imponeren, laat staan dat ze zich met een natuurramp kan meten. Onmiddellijk na de eerste aardbeving moest ze dringend haar familie opzoeken, drie provincies verderop, en daar is ze tot ná het drama van 29 mei (weer een zware schok, nu overdag, terwijl de scholen net waren heropend) gebleven, leerlingen en personeel overlatend aan Gods wil en de elementen.

Enfin, op het gebouw rust kennelijk zegen, met name omdat het geheel gelijkvloers is en met een moderne, lichte structuur. Aanstaande maandag moet Suor Lidia nagelbijtend weer aan het werk, en zingt moeder het Magnificat.

Gli sfollati

dichterlijke dinsdag


Het zijn uiteindelijk maar spullen.
Het linnengoed en oma's bed,
jouw trouwpak, het servies voor net,
die kast met die barokke krullen.

Een huis, wat is een huis nu waard?
Huil er niet om, het was oud.
Een bende stenen en wat hout,
een voordeur en een open haard.

Het was alleen ons leven maar.

Er ligt vast wel een ander klaar.

Oorlog

'De oorlog, dat was ook zoiets,' zegt Corrado.

'Dan ging het luchtalarm af en rende je als een gek het veld in, want binnen een paar minuten vlogen ze boven je hoofd, die klotebommenwerpers. Figli di puttana.'

Hij zwijgt een poosje. Mannen van die leeftijd kunnen vaak mooi zwijgen.


'Maar nu hebben we niet eens meer een luchtalarm. Zo gauw je gerommel hoort ligt die bom al in je huis.'

Hij werpt een mismoedige blik op zijn gloednieuwe bungalowtent. Dan kijkt hij weer naar de grond.

'Weet je, die moderne tijd... ze hadden er nooit aan moeten beginnen.'

Hersens

Een mens went aan alles, zelfs aan aardbevingen.

Nou ja, niet aan de grote natuurlijk, maar de lichte vibraties zijn al een tamelijk normaal onderdeel van ons onlangs sterk gewijzigde dagelijks leven. Je leert ook heel snel om altijd in de buurt van de uitgang te verblijven, op een plaats waar het makkelijk opspringt. De exacte verblijfplaats van de kinderen is je tot op de meter nauwkeurig bekend. En verder maak je je niet zo druk, omdat je niet aan de gang kunt blijven.

Vanochtend vroeg was ik erg bezig met een ingewikkelde droom, die neerkwam op een avonturenfilm met auto-achtervolgingen en intensief toepassen van de hellingproef. Op een bepaald punt wachtten alle personages, de goeien en de slechten broederlijk verenigd, tot een passerende aardbeving over was, om daarna het achtervolgen onverminderd energiek te hervatten.

En toen werd ik wakker. Niet van een aardbeving maar van de kinderen, die honger hadden en klaar waren voor een nieuwe eindeloze buitendag zonder school.

Tuinfeest

Het was prachtig weer, de wijnflessen waren nog heel en de plattelandsslager gaat gewoon door met goed vlees verkopen, ook al is zijn boerenhuis onbewoonbaar verklaard. Redenen te over voor een nomadenfeest onder de sterren.

Het oprecht gevoelde 'wat fijn dat jij er ook nog bent' voegde heel wat toe aan de sfeer, en zo aten, dronken en speelden we tot diep in de nacht. De maan was nog nooit zo mooi en de schommel ging nog nooit zo hoog.

We voelden ons erg levend.

Geschiedenis

De schoolvakantie is onverwacht vroeg begonnen en we kamperen op ons erf. Om de pret compleet te maken kampeert tegenwoordig iederéén. Aan de vraag naar tenten en kampeerwagens valt nauwelijks te voldoen en de sedentaire Povlakters lijken ineens geheel verzigeunerd. Rond elke woonstee is een kampje verrezen.

Veel mensen kíjken ook echt als het beruchte zigeunermeisje-met-de-traan. Vooral dertigplussers dragen permanent een uitdrukking van hulpeloze ontreddering. De ramp is niet voorbij, hij is nog maar net begonnen. Even de schouders eronder voor de wederopbouw is nogal lastig als je bij de eerste poging van de ladder wordt geslagen door weer een nieuwe aardbeving of de boel stort voor je ogen opnieuw in. Geen bedrijf zal zich hier meer willen vestigen en huizen en grond zijn geen cent meer waard.

Langzaam dringt het besef door dat bijna iedereen bijna alles kwijt is waarvoor een leven lang, of zelfs generaties lang, is gewerkt. Het economische hart van Italië is waarschijnlijk onherstelbaar getroffen. Het zijn, eh, interessante tijden, en die wens je niemand toe.

Losse schroeven

Ons huis.

Dat oude boerenhuis waar we zo lang met zo veel inspanning aan hebben verbeterd en verbouwd. Het groeide om ons heen naarmate we het vulden met kinderen, die nooit een ander thuis hebben gekend. Het veilige, gastvrije, aardse huis dat onze spreekwoordelijke burcht was. Het is niet meer van ons.

Het zucht, het steunt, het lijdt. Bij elke aardschok loopt het nieuwe barsten en littekens op. Bij elke beving brokkelt het verder af. Het kan ons niet meer bergen, het stoot ons uit. De kamers zijn ons al bijna vreemd geworden.

De Povlakte blijkt een onherbergzaam oord. We wachten nog af, maar de tijd kan komen dat we onder ogen moeten zien dat dit geen plaats is voor burchten. Dan starten we de woonwagen en trekken de wijde wereld in.

Alleen jammer dat de wijde wereld zo nauw lijkt, tegenwoordig.

Schimmenspel

dichterlijke dinsdag


Het is niet waar. Het is niet echt.
De zon, de kinderen in het gras,
de warme wind, de schone was,
een wonderlijk geslaagd gerecht.

Het lijkt maar zo. 't Zal overgaan.
Binnenkort valt het decor,
breekt het scherm zó middendoor
en blijkt het nergens op te slaan.

Vibrato

Ja, nogmaals terremoto. Het heerst nogal in deze contreien.

We zijn nu acht dagen verder en de aarde trilt nog steeds. Je wordt voortdurend een soort licht gegolf gewaar. Het heeft wel iets van een groot schip waarop je de zee niet echt voelt, maar dat toch niet helemaal stabiel is onder je voeten. (Die vergelijking met de zee zal de mensen van het ontruimde dorp verderop ook wel aanspreken: hun huizen dreigen door de Povlakte voorgoed te worden verzwolgen.) Mocht je van dat gedein een beetje suffig worden, dan brengt een klinkklare schok zo om de paar uur je wel weer bij je positieven.

Veel mensen slapen al een week, vaak met het hele gezin, in hun auto die ze zo ver mogelijk van gebouwen af parkeren. Anderen hebben tenten opgezet in het verste hoekje van hun tuin en wij gebruiken ons huis overdag wel, maar brengen de nacht in de camper door. De bovenverdieping wordt gemeden als de pest. Hopelijk slijten de zenuwen (en de seismische activiteit) voordat het winter wordt. Gisteravond, bij een wat langere beving van vier op de schaal, ben ik toch maar weer even naar buiten gerend, met bijna achterlaten van een vinger achter de deurklink. Die vinger voel ik nóg, en zo zie je maar weer wat een natuurramp met je doet.

Ons eigen dorp heeft nog geluk gehad. Een aantal huizen is onbewoonbaar, maar er zijn geen echte verwoestingen. Don Ivo's kerk is gesloten en zal dat nog jaren blijven, maar staat wel overeind en de scheve toren geeft geen krimp. Tot verdriet van mijn zoon zijn de scholen ook gespaard gebleven en sinds vrijdag zelfs weer in bedrijf. Van zijn klas van zesentwintig kinderen waren er welgeteld zes aanwezig. Veel gezinnen zijn maar vast met de zomervakantie begonnen en men is massaal weggetrokken naar zee of naar de bergen, het maakt niet uit, als de grond er maar niet beeft en je 's nachts rustig slapen kan.


Het nabije kasteel, dat prachtige kasteel waar ik zoveel hemelse avonden heb beleefd en waar vrijwel mijn hele sociale en culturele leven was geconcentreerd, heeft het niet gehouden. De veertiende-eeuwse toren is afgeknapt en voorzover de rest niet is ingestort, is het geheel onbruikbaar geworden. Mijn vriend Clark, die met zijn hartelijkheid en kunstzinnigheid dit gastvrije cultuurparadijs maakte tot wat het was, is zowel dak- als brodeloos geworden. Ik kan alleen maar hopen dat hij een nieuwe mooie plek vindt (en dan niet te ver weg, anders wordt mijn leven een huisvrouwenwoestijn). Waarmee ik maar wil zeggen dat donaties, hoe bescheiden ook, onuitsprekelijk worden gewaardeerd.

Angst en beven

Als je zomaar ineens wordt wakkergeschud door een zware aardbeving, grijp je je kinderen en maak je dat je wegkomt. Dat is eigenlijk helemaal niet zo moeilijk, vooral als de combinatie halfslaap en adrenaline je een beetje goed bekomt. Tot zover is er niet echt een probleem. Je hebt het overleefd en je huis staat er nog.

Maar dan.

De naschokken. De immense en onherstelbare schade die in je onmiddellijke omgeving blijkt aangericht. De vele mensen die plotseling dakloos zijn geworden. De ontwrichting van het maatschappelijk leven. Dat iets dat voor volslagen onmogelijk werd gehouden ineens tóch is gebeurd. En vooral het onwezenlijke gevoel dat de hele wereld in één klap voorgoed is veranderd en je nu leeft in een heel nieuwe realiteit, waarin de grond onvast is en je eigen huis een bedreiging.

Onze levens zullen voortaan worden opgedeeld in vóór en ná de aardbeving. Voor de aardbeving, toen het dorp verderop nog bestond en we hier nog nooit, nóóit van liquefactie hadden gehoord. Toen we 's avonds rustig naar bed gingen met de kalme zekerheid dat het er morgen nog zou staan. Toen we onze kinderen nog gewoon naar school brachten zonder rusteloos de muren van het gebouw af te speuren naar enge barsten, en gerommel in de verte hooguit wees op een passerende vrachtwagen of een onweersbuitje.

Voor een aardbeving van 6.0 op de schaal van Richter is het nog heel goed gegaan. Zeven doden. Er mag officieel niet eens van een ramp worden gesproken, geloof ik, en de buitenlandse media zijn ons alweer vergeten. Er worden geen hulpacties op touw gezet en ja, er zijn zoveel érgere dingen.

Maar intussen is de ramp hier nog nauwelijks te overzien.

Schudden

Je maakt hier nog eens wat mee.

We werden om kwart over één al even wakker van een schokje, maar om vier uur 's ochtends lagen we ineens te hotsen in bed terwijl een regen van gruis op ons neerdaalde uit het antieke balken-en-bakstenenplafond. Met allebei anderhalf kind in ons kielzog zijn we héél fluks naar de camper op het erf verhuisd, waar we op een hoopje in het grote bed, met zijn vijven onder twee dekens, elke naschok uitstekend konden voelen. Het was ontzettend knus.

Het is nu weer licht, het blijkt 5.9 op de schaal van Richter te zijn geweest, het huis staat er nog en vanavond arriveren nieuwe gasten. Ik ga dus maar eens duchtig aan de slag met stofzuiger en matteklopper.